رئیس اتحادیه کسب و کارهای مجازی نمره ۷ از ۱۰ به اکوسیستم میدهد؛ چالشهای اعتماد داخلی و عدم توانایی در رقابت جهانی، مانع اصلی توسعه “کسب و کارها” است.
در یک گفتگوی اختصاصی، میزبان جناب آقای رضا الفتنسب رئیس اتحادیه کشوری کسب و کارهای مجازی بودیم تا روند توسعه، چالشها و چشمانداز آینده این اکوسیستم حیاتی در اقتصاد دیجیتال ایران مورد بررسی قرار گیرد.
آقای الفتنسب ضمن تشکر از دعوت صورت گرفته، به طرح بحث درباره مسیر رشدی که کسب و کارهای مجازی در سالهای اخیر طی کردهاند، پرداخت. این اکوسیستم علیرغم مواجهه با «اتفاقهای خیلی عجیب و غریب» و «چالشهای خیلی عجیب و غریب» توانسته است به فعالیت خود ادامه دهد.
رشد کمی و رکود کیفی در مارکت کسب و کارها
در پاسخ به این پرسش که آیا رشد چشمگیری در این اکوسیستم وجود داشته است، رئیس اتحادیه کشوری کسب و کارهای مجازی به تفکیک آماری پرداخت. ایشان تصریح کرد که اگر تعداد کسب و کارهای آنلاین امروز را با ۱۰ سال پیش مقایسه کنیم، شاهد آن هستیم که تعداد زیادی از این کسب و کارها راهاندازی شده و مشغول به فعالیت بوده و توسعه پیدا کردهاند.
با این حال، یک نقطه ضعف کلیدی وجود دارد: با وجود افزایش تعداد کسب و کارها، «مارکت بزرگ نشده است» که این وضعیت، «خوب نیست». این امر نشاندهنده یک رشد کمی بدون رشد کیفی متناسب در بازار است.
برای درک بهتر این وضعیت، مقایسهای میان حجم خردهفروشی آنلاین در ایران و کشورهای همسایه صورت گرفت. بر اساس آخرین آمارها، حجم کل خردهفروشی به صورت آنلاین در ایران نهایتاً بین ۵ تا ۶ درصد کل بازار است.
این در حالی است که در کشور همسایه نظیر ترکیه، این عدد حدود ۲۴ تا ۲۵ درصد تخمین زده میشود. همچنین، در چین این میزان سهم خردهفروشی آنلاین نزدیک به ۵۰ درصد کل بازار است. تفاوت معنادار این ارقام، اهمیت حل چالشهای داخلی و بینالمللی را بیش از پیش نمایان میکند.
چالشهای اساسی کسب و کارهای مجازی
به باور آقای الفتنسب، دو عامل مهم در محدود شدن رشد کیفی مارکت کسب و کارهای مجازی نقش داشتهاند. اولین عامل، عدم وجود اعتماد کافی در داخل کشور نسبت به کسب و کارهای آنلاین است، با وجود آنکه بیش از ۲۰ سال از راهاندازی این نوع کسب و کارها میگذرد.
دومین عامل محدودکننده، شرایط تحریمها است که متأسفانه سبب شده «کسب و کارهای ایرانی نتونستن واقعاً حضور پیدا کنن» در بازارهای بینالمللی و کشورهای دیگر. رئیس اتحادیه معتقد است که اگر این امکان حضور بینالمللی فراهم میشد، «قطعاً وضعیت بهتری داشتیم».
ایشان تأکید کرد که اگر درها برای حضور کسب و کارهای ایرانی در بازارهای بینالمللی باز شود، اکوسیستم ایران پتانسیل رقابت خوبی با کسب و کارهای بینالمللی را دارد.
ظرفیت طلایی نسل جوان و اقتصاد دیجیتال
الفتنسب در ادامه، به مهمترین پتانسیلی که اقتصاد دیجیتال ایران در حال حاضر در اختیار دارد، اشاره کرد. مهمترین ظرفیت، «نسل جوونی هستش که به عنوان مدیران این کسب و کارها و افرادی که شاغل هستن دارن فعالیت میکنن».
ایشان این ظرفیت را به عنوان «یک کیمیا» توصیف کرد و یادآور شد که «هر کشوری این ظرفیت رو نداره». با وجود این پتانسیل عظیم، متأسفانه شاید به نحوی که شایسته و بایسته ایران بود، از این ظرفیت استفاده نشده است. ایشان ابراز امیدواری کرد که در آینده، سیاستگذاران نسبت به توسعه اقتصاد دیجیتال اهتمام بیشتری داشته باشند.
نیاز به حمایت دولت و گشایش درهای بینالمللی
رئیس اتحادیه کسب و کارهای مجازی تأکید کرد که توسعه اقتصاد دیجیتال نیاز به حمایت دولتی دارد. وی اشاره کرد که یک بخش از این حمایت، جنبه مالی دارد که توسط نهادهایی مانند معاونت فناوری و صندوقها پیگیری میشود. اما بخش کیفی توسعه، که شامل فراهم آوردن زمینه حضور در بازارهای بینالمللی است، نیازمند توجه ویژه است.
در مورد حضور در بازارهای بینالمللی، ایشان افزود که این امر میتواند میزان رقابتپذیری (قابلیت) اکوسیستم را بالا ببرد.
وی همچنین تأکید کرد که اگرچه کسب و کارهای بزرگ تیمهای خود را به نمایشگاهها میفرستند، اما بسیاری از استارتاپهای کوچکتر و در حال رشد، به دلیل دغدغههای مربوط به بزرگ کردن کسب و کارشان یا هزینههای بالا، ارتباط آنچنانی با جهان بیرونی ندارند و در نمایشگاههای بینالمللی شرکت نمیکنند.
غیبت کسب و کارها در نمایشگاههای داخلی و خارجی
الفتنسب با توجه به تجربه شخصی در برگزاری نمایشگاه، اظهار داشت که اکوسیستم ایران «خیلی به حوزه نمایشگاهی توجهی نداره»، حتی نمایشگاههای داخلی که به نظر او یک «ضعف» محسوب میشود.
وی معتقد است که مجموعهای از همایشها و ایونتها میتوانند محلی باشند تا گفتگوهای بیشتری شکل گیرد، خصوصاً با «دوستان در دولت و حاکمیت» که شاید ارتباط نزدیکی با بخش خصوصی نداشته باشند.
هدف از شرکت در نمایشگاههای خارجی دو چیز است: درک آخرین تکنولوژیها و فناوریها، و مذاکره برای «صادر کردن خدمات» و سرویسهای داخلی. اما به دلیل هزینههای سنگین حضور در نمایشگاهها، مخصوصاً برای کسب و کارهای کوچکتر، بسیاری از آنها «ضرورتی نمیبینند» که برای این کار اقدام کنند.
ایشان تأکید کرد که بهبود این شرایط «خیلی بستگی به ما ندارد». بخش خصوصی امروز پتانسیل آمادهای را دارد و «فقط کافیه که درها باز بشه». حتی در داخل کشور، دوستان در دولت و حاکمیت میتوانند کمک کنند تا میزان خرید و فروش اینترنتی مردم در داخل کشور افزایش یابد.
گامهای اتحادیه در مسیر هوش مصنوعی و بهینهسازی
در بخش دیگری از گفتگو، موضوع هوش مصنوعی و هوشمندسازی مطرح شد. استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی (مانند مدلهای زبانی یا ایجنتها) میتواند به کسب و کارهای مجازی در کاهش هزینه و افزایش بهرهوری کمک کند.
الفتنسب اذعان داشت که اتحادیه در زمینه توجه به هوش مصنوعی «قطعاً نسبت به این موضوع خیلی عقب هستیم». وی دلیل این عقبماندگی را اتفاقاتی دانست که در سالهای گذشته برای اتحادیه افتاده، از جمله تأخیر در برگزاری انتخابات و موضوعات مشابه.
با این حال، اتحادیه پیش از این نیز اقداماتی انجام داده است؛ از جمله راهاندازی «سامانه بازرسی آنلاین اتحادیه» در سالهای گذشته (حدود سال ۹۷). برنامهریزی برای آینده بر این اساس است که این سامانه را به سمتی هدایت کنیم که با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، بتوان یک «نظارت برخط و بهینهای» را فراهم کرد.
خوشبختانه، کسب و کارهای فعال در این حوزه به موضوع هوش مصنوعی توجه دارند و ایشان مشاهده کرده است که در نرمافزارها و وبسایتها، استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی حتی برای خریداران نیز کمکم مهیا میشود. وی مجدداً تأکید کرد که کسب و کارهای داخلی فاصله زیادی با بازارهای بینالمللی ندارند و اگر «این در باز بشه، قطعاً میتونیم رقابت خوبی داشته باشیم».
ارزیابی نهایی اکوسیستم و نقش بخش خصوصی
در پایان گفتگو، از رئیس اتحادیه خواسته شد تا با در نظر گرفتن تمامی شرایط موجود، نمرهای از ۱ تا ۱۰ به اکوسیستم کسب و کارهای مجازی ایران بدهد.
الفتنسب نمره کلی حدود «هفت» را به این اکوسیستم اختصاص داد. وی از همه فعالان این حوزه تشکر و قدردانی کرد و روز تجارت الکترونیک را به آنها تبریک گفت.
ایشان ضمن قدردانی از زحمات نهادهای مختلف از جمله مرکز توسعه تجارت الکترونیکی (که از اواخر دهه ۸۰ فعالیت خود را آغاز کرده)، تاکید کرد که بخش خصوصی نقش بسیار حیاتی ایفا کرده است.
به باور رئیس اتحادیه، بسیاری از زحماتی که قاعدتاً باید توسط دولت برداشته میشد، از جمله موضوعاتی مانند «فرهنگسازی»، توسط بخش خصوصی انجام شده است و این امر «واقعاً جای قدردانی دارد». وی در نهایت ابراز امیدواری کرد که روزهای بهتری در انتظار اکوسیستم اقتصاد دیجیتال در ایران باشد. گفتگو با امید به آیندهای روشن و گشایش درهای تجارت برای کسب و کارهای مجازی به پایان رسید..
برای مشاهده ویدئوهای بیشتر اینجاکلیک کنید.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟