ترامپ، روز دوشنبه گفت ممکن است به انویدیا اجازه دهد نسخهای «تنزلیافته» از تراشه نسل بعدی شتابدهندههای هوش مصنوعی خود را در چین بفروشد؛ تصمیمی که بهرغم نگرانیهای عمیق در واشینگتن درباره بهرهبرداری نظامی پکن از توانمندیهای AI ایالات متحده مطرح میشود. بهگزارش رویترز، این رویکرد میتواند مسیر دسترسی چین به توان محاسباتی پیشرفته آمریکایی را—even بهصورت محدود—بازتر کند و بحث بر سر شکاف فناوری را داغتر سازد.
ترامپ با اشاره به پلتفرم Blackwell انویدیا گفت: «جنسن (هوآنگ، مدیرعامل انویدیا) تراشه جدید، بلکوِل، را هم دارد؛ یک بلکول که بهنوعی بهصورت منفی تقویت شده. یعنی ۳۰ تا ۵۰ درصد از توانش کم شود.» او افزود: «فکر میکنم دوباره درباره آن پیش من بیاید؛ اما آن نسخه، نسخه فاقد بهبود از مدل بزرگ است.»
همزمان، دولت ترامپ تأیید کرده به توافقی کمسابقه با انویدیا و AMD رسیده که بر اساس آن، ۱۵ درصد از درآمد فروش برخی تراشههای پیشرفته در چین به دولت آمریکا برسد. این سازوکار، که پس از صدور مجوز صادرات تراشههای کمترپیشرفته H20 به چین در ماه گذشته اعلام شد، واکنشهای تندی را میان سیاستمداران دو حزب در واشینگتن برانگیخت؛ جایی که «چینهراسان» سالهاست تلاش میکنند فاصله فناوری AI با پکن حفظ شود.
نگرانیهای امنیتی: «نسخه تضعیفشده» هم میتواند کافی باشد
سیف خان، مدیر پیشین فناوری و امنیت ملی در شورای امنیت ملی کاخ سفید در دولت بایدن، گفت حتی با نسخههای کاهشیافته از تراشههای پرچمدار انویدیا، «چین میتواند آنقدر خرید کند که ابررایانههای AI در مقیاس frontier بسازد»؛ چیزی که بهگفته او «میتواند مستقیماً به پیشیگرفتن چین از آمریکا در توانمندیهای AI منجر شود.»
در حال حاضر پیشرفتهترین تراشهای که انویدیا مجاز به فروش در چین است، H20 بر پایه معماری قدیمیتر Hopper است. انویدیا پلتفرم جدید Blackwell را اوایل ۲۰۲۴ معرفی کرد؛ نسخه پرچمدار آمریکایی این تراشه—به گفته شرکت—تا ۳۰ برابر سریعتر از نسل قبل است. رویترز پیشتر در مه گزارش داده بود انویدیا در حال آمادهسازی یک واریانتِ ویژه چین از بلکول با هزینه بهمراتب کمتر است، هرچند شرکت وجود یا مشخصات آن را علناً اعلام نکرده است.
مسیر پرپیچوخم مجوزها و معاملات
- وزارت بازرگانی آمریکا، بنا به اظهارات یک مقام آمریکایی، روند صدور مجوز برای فروش H20 به چین را آغاز کرده است. مقام دیگری گفت فروش H20 و تراشههای معادل، «امنیت ملی» را نقض نمیکند.
- انویدیا اعلام کرده «ماههاست» H20 به چین ارسال نکرده اما امیدوار است قواعد کنترل صادرات اجازه رقابت آمریکا در چین و بازار جهانی را بدهد. سخنگوی شرکت درباره پرداخت ۱۵ درصد درآمد گفت: «ما از قواعدی که دولت آمریکا برای فعالیت جهانی ما تعیین میکند تبعیت میکنیم.»
- AMD نیز گفت دولت آمریکا با صادرات برخی پردازندههای AI این شرکت به چین موافقت کرده است؛ اما درباره توافق تقسیم درآمد اظهار نظر مستقیمی نکرد و تأکید داشت که کسبوکارش با همه کنترلهای صادراتی منطبق است.
- وزارت خارجه چین به درخواست اظهار نظر فوری پاسخی نداد، اما پیشتر واشینگتن را به «مهار و سرکوب بدخواهانه» از طریق ابزارهای فناوری و تجاری متهم کرده بود.
«H20 منسوخ است»
ترامپ در دفاع از توافق تقسیم درآمد گفت H20 «منسوخ» است و چین همین حالا هم آن را دارد. او افزود برای تأیید صادرات «۲۰ درصد» میخواسته، اما دولت رقم ۱۵ درصد را تأیید کرده است. این توافق که بهندرت در سیاست صنعتی آمریکا دیده میشود، جدیدترین مداخله دولت در تصمیمهای شرکتی تلقی میشود؛ پس از ماههایی که کاخ سفید مدیران را به سرمایهگذاری تولیدی در داخل آمریکا ترغیب کرده است.
البته، مسیر صادرات به چین فراز و فرود داشته است: دولت ترامپ در آوریل فروش تراشه به چین را برای انویدیا متوقف کرد، اما شرکت ماه گذشته خبر از دریافت چراغ سبز برای ازسرگیری محمولهها داد.
بلکولِ «تضعیفشده» یعنی چه؟
جزئیات فنیِ هرگونه نسخه تنزلیافته از Blackwell روشن نیست. اما بر اساس توضیح ترامپ مبنی بر «کاهش ۳۰ تا ۵۰ درصدی»، میتوان حدس زد محدودیتها ممکن است روی شاخصهایی مانند توان محاسباتی تجمعی (TGP/TFLOPS)، پهنای باند حافظه HBM3e، یا قابلیتهای اتصال پرظرفیت (NVLink/شبکه) اعمال شود—بهنحوی که آستانههای تعیینشده در قواعد کنترل صادرات آمریکا را نقض نکند. منتقدان میگویند حتی اگر توان هر کارت کاهش یابد، خرید انبوه میتواند «مقیاس مؤثر» برای آموزش مدلهای عظیم را به چین بازگرداند.
تعادل دشوار بین رقابتپذیری و امنیت
مدافعان این سیاست میگویند اجازه فروش نسخههای محدودتر دو فایده دارد:
- از یکسو، شرکتهای آمریکایی (انویدیا/AMD) سهم بازار چین را—در چارچوب قانون—حفظ میکنند و درآمد به آمریکا برمیگردد (بهویژه با سازوکار ۱۵ درصد)،
- و از سوی دیگر، با حفظ سقفهای فنی، شکاف نسلهای راهبردی همچنان محفوظ میماند.
منتقدان اما هشدار میدهند مقیاس خرید پکن میتواند شکاف کیفی را با کمّیت جبران کند و بهویژه در ساخت ابررایانههای آموزش مدلهای frontier مؤثر واقع شود.
چشمانداز و پرسشهای باز
- آیا نسخه «Blackwell برای چین» واقعاً عرضه میشود و دقیقاً چه محدودیتهایی خواهد داشت؟
- سازوکار اجراییِ تقسیم ۱۵ درصد درآمد چگونه و از چه زمانی اعمال میشود و دامنه «تراشههای مشمول» چیست؟
- واکنش نهادهای کنگره و جامعه امنیتی آمریکا به این تغییر مسیر چه خواهد بود؟
- پکن در برابر این «چراغ سبز مشروط» چه راهبردی اتخاذ میکند—افزایش خرید نسخههای محدود یا تسریع خودکفایی بر بستر GPU/ASIC بومی؟
برای مطالعه اخبار بیشتر اینجا کلیک کنید.
خلاصه خبر در یک نگاه
- ترامپ از احتمال مجوز فروش نسخه «تنزلیافته» تراشه نسل بعدی Blackwell انویدیا در چین خبر داد؛ با کاهش توان حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد.
- توافق کمسابقه: دولت آمریکا ۱۵٪ از درآمد فروش برخی تراشههای پیشرفته در چین از انویدیا و AMD دریافت میکند.
- نگرانی امنیتی: حتی نسخههای محدود، در صورت خرید انبوه، میتواند به ساخت ابررایانههای AI در مقیاس frontier در چین کمک کند.
- وضعیت فعلی صادرات: H20 (بر پایه Hopper) مجازترین تراشه قابل فروش به چین است؛ مجوزهای جدید در حال صدور و ازسرگیری محمولهها در دستور کار.
- موضع شرکتها: انویدیا و AMD تأکید دارند از قواعد صادراتی تبعیت میکنند؛ انویدیا میگوید ماههاست H20 به چین ارسال نشده و امیدوار به رقابت زیر قواعد جدید است.
- پرسشهای باز: جزئیات فنی نسخه چینی Blackwell، دامنه تراشههای مشمول تقسیم درآمد، و مسیر اجرای قانونی توافق هنوز روشن نیست.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟