تحول هوشمند در الکامپ ۱۴۰۴؛ فرصت‌ها و چالش‌ها

نمایشگاه بین‌المللی الکامپ ۱۴۰۴، فرصتی شد تا فعالان حوزه فناوری درباره آینده تحول هوشمند و مسیرهای نوآوری گفتگو کنند. در روز سوم این رویداد، آرش امینی، عضو کمیسیون شهر هوشمند نظام صنفی رایانه‌ای و عضو هیئت مدیره شرکت‌های نکسل و رازق، مهمان رسانه‌ها بود.

امینی نمایشگاه امسال را همچون سال‌های گذشته پرشور دانست، هرچند به گفته او برخی وقفه‌ها و مشکلات اجرایی وجود داشت. با این حال، او تأکید کرد که الکامپ همچنان یکی از مهم‌ترین نقاط اتصال فعالان فناوری در ایران است. نکته برجسته این دوره، توجه ویژه به راهکارهایی بود که مسیر سازمان‌ها را به سمت تحول هوشمند هموار می‌کند.

از هایپ تا واقعیت؛ ضرورت حرکت به سوی تحول هوشمند

به گفته امینی، پس از معرفی ابزارهایی مانند چت‌جی‌پی‌تی، موج بزرگی از علاقه به هوش مصنوعی و فناوری‌های مشابه شکل گرفت. این موج، توجه بسیاری از سازمان‌ها را جلب کرده و مذاکره با آن‌ها را ساده‌تر کرده است.

اما مشکل اینجاست که بسیاری از شرکت‌ها صرفاً تحت تأثیر جو تبلیغاتی وارد حوزه فناوری می‌شوند. همان‌طور که در گذشته «متاورس» تبدیل به یک هایپ شد و خیلی زود فروکش کرد، اکنون هم خطر آن وجود دارد که سازمان‌ها به جای برنامه‌ریزی برای تحول هوشمند واقعی، فقط به دنبال استفاده سطحی از فناوری‌های جدید باشند.

تحول هوشمند فراتر از هوش مصنوعی

امینی تأکید می‌کند که نباید تحول هوشمند را با استفاده صرف از هوش مصنوعی یکی دانست. گاهی راه‌حل واقعی ترکیبی از چند فناوری است: از اینترنت اشیا گرفته تا AR/VR یا بلاکچین. سازمانی که تنها به دنبال چسباندن برچسب «هوشمند» به پروژه‌های خود باشد، در نهایت به نتایج ضعیف می‌رسد.

تحول هوشمند یک رویکرد جامع است که باید با شناخت درست مسئله و طراحی دقیق راهکارها آغاز شود. این مسیر نیازمند استراتژی روشن، انتخاب پیمانکاران متخصص و تعریف صحیح نیازمندی‌ها (RFP) است.

فرصت‌ها و تهدیدهای تحول هوشمند در سازمان‌ها

یکی از فرصت‌های بزرگ این رویکرد، ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری در سازمان‌هاست. وقتی فناوری‌های نوین به‌درستی پیاده شوند، می‌توانند هزینه‌ها را کاهش دهند و بهره‌وری را بالا ببرند.

اما تهدید بزرگ آنجاست که سازمان‌ها بدون شناخت وارد پروژه شوند. در چنین شرایطی، پیمانکاران فرصت سوءاستفاده پیدا می‌کنند. پروژه‌ای که شاید با چند ابزار ساده و کم‌هزینه در مدت کوتاه انجام شود، به‌عنوان پروژه‌ای چندماهه با هزینه‌های گزاف معرفی می‌شود. این سوءاستفاده‌ها، اعتماد سازمان‌ها به فناوری را تضعیف می‌کند و آینده تحول هوشمند را با خطر روبه‌رو می‌سازد.

داده‌های تمیز؛ پیش‌نیاز تحول هوشمند

امینی و بسیاری از کارشناسان بر یک نکته کلیدی تأکید دارند: بدون داده‌های تمیز و ساختارمند، تحول هوشمند ممکن نیست. داده‌های سازمانی معمولاً به صورت جزیره‌ای نگهداری می‌شوند و استانداردهای لازم را ندارند.

همان‌طور که یک خودرو بدون جاده مناسب حرکت نمی‌کند، فناوری‌های هوشمند هم بدون زیرساخت داده کارایی ندارند. بنابراین نخستین گام هر سازمان باید مستندسازی، پاک‌سازی و یکپارچه‌سازی داده‌ها باشد. تنها پس از این مرحله است که می‌توان به پیاده‌سازی موفق فناوری‌های نوین امیدوار بود.

هشدار درباره وعده‌های غیرواقعی

یکی از مهم‌ترین هشدارهای امینی به سازمان‌ها این است که فریب وعده‌های پیمانکارانی را نخورند که ادعا می‌کنند می‌توانند «یک‌شبه» سیستم‌های هوشمند را پیاده‌سازی کنند. اگر مدلی بدون داده و بدون شناخت عمیق از نیاز سازمان پیشنهاد شود، نتیجه‌ای جز شکست نخواهد داشت.

تحول هوشمند نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت است. یک مسیر حداقل یک‌ساله برای جمع‌آوری و آماده‌سازی داده‌ها ضروری است تا بتوان مدل‌های هوشمند را روی آن پیاده کرد. هر ادعای سریع‌تر بودن از این فرآیند، نشانه یک خطر بالقوه است.

تحول هوشمند؛ مسیر تدریجی نه پروژه مقطعی

امینی معتقد است که تحول هوشمند یک «جرنی» است، نه یک پروژه مقطعی. سازمان‌ها نمی‌توانند یک‌باره از نقطه صفر به بلوغ کامل برسند. این مسیر نیازمند یادگیری، تجربه و اصلاح مداوم است. پیمانکاران نیز باید در کنار سازمان‌ها قرار گیرند تا به تدریج به مرحله بلوغ برسند.

سازمان‌هایی که تصور می‌کنند می‌توانند تنها با یک قرارداد یا پروژه کوتاه‌مدت هوشمند شوند، دیر یا زود با واقعیت روبه‌رو می‌شوند.

سوءاستفاده در پروژه‌های مبهم

به گفته امینی، نبود شفافیت در تعریف پروژه‌ها، بستر مناسبی برای سوءاستفاده ایجاد می‌کند. وقتی RFP دقیق نوشته نمی‌شود، پیمانکاران می‌توانند پروژه‌ای ساده را به عنوان پروژه‌ای پیچیده و پرهزینه معرفی کنند. این موضوع در یک سال اخیر بارها مشاهده شده و احتمالاً ادامه هم خواهد داشت.

چنین رفتارهایی باعث می‌شود سازمان‌ها نسبت به فناوری بدبین شوند و اعتمادشان از بین برود. نتیجه نهایی، کند شدن مسیر تحول هوشمند در کل اکوسیستم است.

اعتماد؛ سرمایه اصلی تحول هوشمند

امینی در پایان تأکید کرد که اعتماد بزرگ‌ترین سرمایه برای توسعه فناوری در سازمان‌هاست. اگر پروژه‌ها به دلیل سوءمدیریت یا وعده‌های غیرواقعی شکست بخورند، اعتماد از بین می‌رود و هیچ فناوری‌ای جای آن را پر نمی‌کند.

برای موفقیت، باید تحول هوشمند را به‌عنوان یک مسیر بلندمدت با گام‌های مشخص دید. تنها در این صورت است که می‌توان از فرصت‌های فناوری بهره برد و سازمان‌ها را به سمت آینده‌ای پایدار و رقابتی هدایت کرد.