نشست سالانه رگولاتورهای ایالتی انرژی که معمولاً رویدادی کمسروصداست، امسال در آناهایم کالیفرنیا با حضور و اسپانسری پررنگ آمازون، مایکروسافت و گوگل چهرهای متفاوت داشت؛ از پنلها تا غرفهها و حتی بند کارتهای شناسایی، برندهای فناوری همهجا دیده میشدند.
چند سال پیش، شرکتهای فناوری نقش محدودی در انرژی داشتند و بیشتر برای کاهش ردپای کربنی خود در پروژههای خورشیدی و بادی سرمایهگذاری میکردند. امروز اما به بازیگران مسلط صنعت انرژی بدل شدهاند: زیرمجموعههایی برای سرمایهگذاری در تولید برق و فروش آن ایجاد کردهاند؛ برق تولیدیشان به شبکه وارد میشود و توسط شرکتهای توزیع به منازل و کسبوکارها — از جمله خودشان — میرسد. مقیاس عملیات و سرمایهگذاری آنها از بسیاری از یوتیلیتیهای سنتی بزرگتر است.
موتور این تحول، شتاب بیسابقهی هوش مصنوعی است
مراکز داده بزرگ در ایالتهایی مانند ویرجینیا و اوهایو در سال ۲۰۲۳ بیش از ۴٪ برق آمریکا را مصرف کردند و برآوردهای دولتی میگوید این سهم ظرف سه سال میتواند تا ۱۲٪ افزایش یابد؛ زیرا آموزش و اجرای مدلهای AI چندین برابر استریم ویدئو انرژی میخواهد. اندی جسی، مدیرعامل آمازون، به سرمایهگذاران گفت: «بزرگترین محدودیت ما، برق است» و تأکید کرد که اگر برق و مراکز داده بیشتری داشتند، فروش بالاتری ممکن بود.
جهش ساخت نیروگاهها و خطوط انتقال در حالی رخ میدهد که ارزش بازار غولهای فناوری به لطف AI رکورد زده است؛ با انتشار نتایج مالی درخشان، مایکروسافت دومین شرکت عمومی بالای ۴ تریلیون دلار شد. با وجود تردید برخی مشتریان شرکتی نسبت به کارایی عملی AI در کوتاهمدت، غولهای فناوری قصد دارند صدها میلیارد دلار دیگر سرمایهگذاری کنند.
سویهی تاریک این رونق، قبوض برق
متوسط نرخ برق خانگی در آمریکا از ۲۰۲۰ تا کنون بیش از ۳۰٪ رشد کرده و حالا AI میتواند این روند را «توربوشارژ» کند. گزارشها نشان میدهد مراکز داده برای اتصال به شبکه به ارتقاهای پرهزینه نیاز دارند؛ هزینهای که در صورت نبودِ قواعد مشخص، از طریق افزایش نرخها میان همه مشترکان (از جمله خانوارها و کسبوکارهای کوچک) سرشکن میشود.
یک تحلیل مشترک از دانشگاه کارنگی ملون و دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی پیشبینی کرده است که قبوض برق تا ۲۰۳۰ بهطور میانگین ۸٪ در سطح ملی و در مناطقی مثل ویرجینیا تا ۲۵٪ افزایش یابد بهخاطر تقاضای مراکز داده. در اوهایو، از ژوئن امسال، قبوض یک خانوار معمولی حداقل ۱۵ دلار در ماه بیشتر شده که به افزایش بار مراکز داده نسبت داده میشود.
شرکتهای فناوری میگویند قصد ندارند هزینهها را به دوش دیگران بیندازند و حاضرند برای برق مصرفی و بخش زیادی از تجهیزات لازم بپردازند. با این حال، تعیین «سهم عادلانه» آسان نیست؛ چون طراحی نرخ برای مصرفکنندگان بزرگ پیچیده است. یوتیلیتیها معمولاً سرمایهگذاری شبکه را طی دههها از طریق افزایش نرخ عمومی بازیافت میکنند، اما موج ناگهانی مراکز داده به صرف هزینههای بسیار بیشتر و سریعتر نیاز دارد.
از سوی دیگر، قواعد مالکیت نیروگاه در برخی ایالتها دست یوتیلیتیها را بسته تا رقابت تشویق شود، اما غولهای فناوری با چنین محدودیتی مواجه نیستند؛ بنابراین هم مصرفکنندهاند و هم تولیدکننده/تأمینکننده. طی پنج سال گذشته، فروش برق توسط زیرمجموعههای انرژی شرکتهای فناوری به ۲.۲ میلیارد دلار رسیده که بخش عمدهاش از ۲۰۲۲ به بعد بوده است.
تنشها در اوهایو به اوج رسید
در کلمبوس، وکلای آمازون، گوگل و مایکروسافت رودرروی یوتیلیتی American Electric Power (AEP) نشستند. با برنامههای انبوه مراکز داده، AEP پیشبینی کرد که به شش برابر ظرفیت فعلی منطقه مرکزی اوهایو برق نیاز دارد. پیش از اتمام مذاکرات با نهادهای مصرفکننده و رگولاتور، شرکتهای فناوری طرحی مستقل ارائه کردند که بار پرداخت اولیه کمتری برای آنها داشت. در مقابل، AEP و طرفهای دولتی طرحی را پیشنهاد کردند که «رده تعرفهای جدید» برای مراکز داده ایجاد و سهم بیشتری را متوجه آنها کند.
اختلاف اصلی، تعهد ظرفیت بود: AEP خواستار پرداخت حداقل ۸۵٪ از ظرفیت درخواستی حتی در صورت عدم استفاده کامل بود؛ غولهای فناوری تعهد ۷۵٪ را — بسته به مدت قرارداد — پیشنهاد دادند و همچنین خواهان همسانسازی قواعد برای همه مصرفکنندگان بزرگ (از جمله کارخانهها) شدند. پس از ماهها بررسی، کمیسیون رگولاتوری اوهایو با رأی ۵–۰ با طرح شرکتهای فناوری مخالفت کرد و آن را «متعادل و حافظ منافع غیرمراکز داده» خواند. شرکتهای فناوری درخواست تجدیدنظر دادهاند و رأی را «غیرقانونی و غیرمنطقی» میدانند.
ریسک دیگر، بیشبرآورد تقاضاست. پروژههای مراکز داده گاهی سالها به تأخیر میافتند یا هرگز ساخته نمیشوند؛ در این فاصله، هزینه ارتقاهای شبکه میتواند بر دوش سایر مشترکان بیفتد. نمونهای در ویرجینیا نشان داد که ارتقای ۴۲ میلیون دلاری برای تغذیه یک کمپ مراکز داده با تأخیر چندساله مواجه شد و بار اولیه به مشترکان منتقل شد؛ هرچند بخشی از هزینهها بعداً با ورود پروژههای جایگزین جبران شد. بهطور معمول، مراکز داده هزینه زیرساخت «توزیع» (پست، تیرها و خطوط تا محل سایت) را در چهار سال اول میپردازند، اما ارتقاهای «انتقال» (از نیروگاه تا پست) غالباً میان همه تقسیم میشود.
شمال ویرجینیا — بهخاطر کانون کابلهای حیاتی اینترنت و حضور نهادهای دولتی — به هاب مراکز داده تبدیل شده و اکنون بیش از یکچهارم برق منطقه را مصرف میکند. گزارشی در دسامبر نشان داد که مراکز داده عموماً سهم منصفانهای از هزینهها را پرداختهاند، اما ممکن است هزینه سالانه خانوارها تا ۲۰۳۰ حدود ۲۷۶ دلار افزایش یابد و رقم نهایی به تأخیرها و عدم تحقق پروژهها حساس است. توصیه کلیدی گزارش: ایجاد «رده تعرفهای ویژه مراکز داده». شرکتهای فناوری با این ایده مخالفاند و آن را «تبعیضآمیز» میدانند؛ در مقابل، اقتصاددانان انرژی میگویند این تمایز با توجه به سهم بسیار بزرگ مراکز داده در رشد تقاضا «ناموجه» نیست.
برای مطالعه اخبار بیشتر اینجا کلیک کنید.
برخی مصالحهها در ایالتهای دیگر شکل گرفته است
مثلاً در ایندیانا، توافقی حاصل شده که بخشی از هزینه ارتقا را شرکتهای فناوری پیشپرداخت کنند، بدون ایجاد رده تعرفهای جدید، تا نگرانیها درباره پروژههای لغوشده یا معوق کاهش یابد. با این حال، نامعلوم بودن محل استقرار آینده مراکز داده، ریسک «سرمایهگذاری بیشازحد» برای یوتیلیتیهای محلی ایجاد میکند. نمونه اخیر: مایکروسافت طرح ساخت سه پردیس مراکز داده در اوهایو را اعلام کرد، اما چند ماه بعد — پیش از رأی کمیسیون — پروژهها را معلق و زمینها را دستکم فعلاً به حالت زراعی برگرداند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟