در سومین روز از نمایشگاه بینالمللی الکامپ ۱۴۰۴، گفتوگویی تخصصی با مریم امینی، معاون منابع انسانی گروه الف، برگزار شد. گروه الف یکی از بزرگترین مجموعههای صنعتی و تولیدی کشور است که برندهایی چون پاکشوما، میوا و آستریا را در دل خود دارد. محور این گفتگو بررسی فرصتها، تهدیدها و نقطه تعادلی بود که هوش مصنوعی در منابع انسانی برای سازمانهای بزرگ ایجاد میکند.
خانم امینی که پیشتر در پنل تخصصی «کاربرد هوش مصنوعی در HR» حضور داشت، تأکید کرد که بسیاری از سازمانها هنوز درک دقیقی از ظرفیتهای این فناوری ندارند. او با اشاره به تجربههای جهانی گفت: «پلتفرمهای کاریابی و حتی رباتهای مصاحبهگر امروز وارد بازار شدهاند، اما پرسش کلیدی این است که آیا هوش مصنوعی تنها یک ابزار کمکی خواهد بود یا به جایگزینی کامل برای کارشناسان منابع انسانی تبدیل میشود؟»
آیا هوش مصنوعی جایگزین منابع انسانی میشود؟
معاون منابع انسانی گروه الف در پاسخ به این سؤال مهم گفت: «در شرایط امروز، چنین چیزی امکانپذیر نیست.» به باور او، دلیل اصلی این موضوع ماهیت انسانی فعالیتهای HR است؛ بخشی از وظایف منابع انسانی مانند همدلی، شنیدن مؤثر و ایجاد ارتباط عاطفی با کارکنان هنوز بهطور کامل قابل واگذاری به ماشین نیست.
با این حال، او نگاه فرصتمحور به ماجرا دارد و میگوید: «ما در جهانی زندگی میکنیم که معیار آن خوب یا بد بودن نیست، بلکه کارآمد یا ناکارآمد بودن است. از این منظر، هوش مصنوعی در منابع انسانی ابزاری بسیار کارآمد است.»
مزایای کلیدی هوش مصنوعی در منابع انسانی
۱. تسریع و سادهسازی فرآیندها
یکی از مهمترین نقاط قوت هوش مصنوعی، سرعت آن در انجام امور است. پروژههایی که پیشتر ماهها زمان میبردند، اکنون ظرف چند ساعت خروجی میدهند. در بخشهایی مانند تحلیل دادههای پرسنلی یا بررسی انبوه رزومهها، این تحول انقلابی محسوب میشود.
۲. تمرکز بر استراتژی و توسعه فردی
زمانی که کارهای تکراری توسط هوش مصنوعی انجام میشود، کارشناسان منابع انسانی فرصت بیشتری برای تمرکز بر امور استراتژیک خواهند داشت. طراحی مسیر شغلی، کوچینگ، منتورینگ و برنامهریزی توسعه فردی از جمله حوزههایی است که با آزاد شدن زمان منابع انسانی، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نقطه تعادل گمشده؛ چالشهای فرهنگی و سازمانی
با وجود تمام مزایا، مریم امینی معتقد است که مهمترین مسئله امروز، رسیدن به نقطه تعادل در بهکارگیری هوش مصنوعی در منابع انسانی است. به گفته او، در ایران دو رویکرد افراطی وجود دارد:
- سازمانهایی که مقاومت شدیدی در برابر پذیرش فناوری دارند.
- سازمانهایی که با شتابزدگی، نقش منابع انسانی را حذف و همه چیز را به هوش مصنوعی واگذار میکنند.
اما حقیقت این است که مسیر درست، انتخاب حد میانه است. مدیر منابع انسانی باید بر اساس فرهنگ و بلوغ سازمانی تصمیم بگیرد که بهترین شیوه بهرهگیری از این ابزار چیست.
اهمیت شهود انسانی در فرآیند استخدام
یکی از حوزههایی که هنوز به انسان نیاز دارد، مصاحبههای شغلی است. گروه الف با وجود بهرهگیری از ابزارهای دیجیتال، همچنان تمامی مصاحبهها را بهصورت انسانی انجام میدهد.
خانم امینی توضیح داد: «شنیدن مؤثر و درک شهودی چیزی است که تنها یک انسان میتواند انجام دهد. یک ربات یا هوش مصنوعی هنوز توانایی تشخیص عمق احساسات یا ارتباط عاطفی را ندارد.»
چالش غربالگری رزومهها
بسیاری از سازمانها از هوش مصنوعی در منابع انسانی برای غربالگری رزومهها (ATS) استفاده میکنند. اما یکی از مشکلات رایج، نبود استاندارد در نگارش رزومههاست. در نتیجه، احتمال رد شدن اشتباهی رزومههای ارزشمند وجود دارد.
امینی تأکید کرد که حتی وقتی سیستم هوشمند رزومهای را ریجکت میکند، او شخصاً مرور اجمالی دارد تا استعدادهای واقعی از دست نروند. این تجربه نشان میدهد که هوش مصنوعی باید بهعنوان ابزار مکمل به کار رود، نه تصمیمگیرنده نهایی.
تجربه گروه الف در استفاده از هوش مصنوعی
گروه الف بهعنوان یک مجموعه تولیدی، شاید کمتر از شرکتهای فناوری یا مخابراتی از هوش مصنوعی استفاده کند. اما در حوزههای مشخصی مانند تحلیل دادههای پرسنلی و نظرسنجیهای داخلی، نتایج امیدوارکنندهای به دست آورده است.
برای نمونه، تحلیل اولیه نتایج نظرسنجی سالیانه کارکنان به کمک هوش مصنوعی انجام شد. خروجی بهدستآمده با درصد خطای پایین، جذاب و قابل اعتماد بود. این تجربه نشان داد که در حوزههای دادهمحور، هوش مصنوعی در منابع انسانی میتواند کارایی بالایی داشته باشد.
نگاه ۳۶۰ درجه؛ ضرورت پرهیز از وابستگی مطلق
در پایان گفتگو، امینی توصیه کرد که سازمانها باید همواره نگاه ۳۶۰ درجه داشته باشند. به گفته او: «هوش مصنوعی هنوز کامل نیست و نباید صد درصد به خروجیهای آن تکیه کرد. خطر بایاس ذهنی وجود دارد و تصمیمها باید با ترکیب تحلیل انسانی و ماشینی گرفته شوند.»
او بار دیگر تأکید کرد که بلوغ سازمانی و فرهنگ شرکت تعیین میکند که هوش مصنوعی در منابع انسانی تا چه اندازه و در کدام حوزهها میتواند مفید باشد. به اعتقاد او، تنها با یافتن نقطه تعادل میتوان این فناوری را به ابزار توانمندساز نه تهدیدی برای نیروی انسانی تبدیل کرد.
جمعبندی
این گفتگو با مریم امینی نشان داد که آینده منابع انسانی در ایران در گرو تلفیق درست انسان و فناوری است. هوش مصنوعی در منابع انسانی میتواند سرعت، دقت و کارایی را افزایش دهد، اما جایگزینی کامل برای مهارتهای انسانی مانند همدلی و شهود نیست.
سازمانهایی موفق خواهند بود که نه در دام مقاومت بیپایان بیفتند و نه با شتابزدگی همه چیز را به دست هوش مصنوعی بسپارند؛ بلکه با تکیه بر فرهنگ سازمانی، به سمت استفاده هوشمندانه از این ابزار حرکت کنند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟